dagerotypia - metoda otrzymywania obrazów fotograficznych sposobem Daguerre'a na srebrnej lub miedzianej posrebrzanej płytce w jednym nie dającym się kopiować egzemplarzu w postaci pozytywu odwróconego (lustrzanego). Dagerotyp powstawał w następujący sposób: wypolerowaną płytkę srebrną lub miedzianą posrebrzaną poddawano działaniu par jodu lub bromu czy chromu, wskutek czego na powierzchni srebra tworzyła się światłoczuła warstwa jodku (bromu, chlorku) srebra. Płytę po naświetleniu w camerze obscura zaopatrzonej w obiektyw achromatyczny Ch. L. Chevaliera (czas naświetlania kilka do kilkunastu minut) wywoływano w parach rtęci, a następnie utrwalano w tiosiarczanie sodu (po odkryciu przez J. F. W. Herschla jego utrwalającego działania). Dagerotypia przetrwała zaledwie do lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku.
Dauguerre Louis Jacques Mande - fancuski malarz, współ odkrywca fotografii, a ściślej dagerotypii. Związany od 1829 roku współpracą z J. N. Niépce, po jego śmierci doprowadził do ogłoszenia wynalazku dagerotypii. Pierwszą informację o wynalazku dagerotypii podał na posiedzieniu Académie Française 7 stycznia 1839 roku fancuski fizyk D. F. J. Arago. Dnia 19 sierpnia 1839 roku w obecności Daguerre'a oraz syna J. N. Niépce'a - Isidora wynalazek dagerotypii został bezinteresownie ofiarowany światu bez zastrzeżeń patentowych również na posiedzeniu Académie Française. Metodę swą opisał Daguerre w pracy: "Histoire et decsription des procédés du daguerrotype et du diorama."
Dallmeyer John Henry (1830 - 1883) - optyk niemiecki, po wyemigrowaniu do W. Brytanii założył tam w Willesden w 1860 r. zakład fotooptyczny produkujący m. in. obiektywy fotograficzne: Tryplet 1 :15 - 1861 r. Portret-Rectilinear 1:4 (opatentowany w 1866 r., wyprodukowany w 1870 r.).
Dallmeyer Thomas Rudolf (1859 - 1906) - producent obiektywów fotograficznych opartych na wzorach J. M. Petzvala, syn John'a Henry'ego. Z zakładów Dallmeyera w Willesden (W. Brytania) pochodzi także wiele innych obiektywów wysokiej jakości.
dalmierz - przyrząd optyczny przeznaczony do mierzenia odległości do przedmiotów widocznych z punktu pomiaru. Jego działanie opiera się na pomiarze kąta, pod którym widoczny jest przedmiot. Dalmierzami fotografizycznymi najczęściej dokonuje się pomiaru odległości, przez doprowadzenie do pokrycia dwu przesuniętych obrazów, przy czym zwykle ustawia się równocześnie ostrość obrazu (dalmierze sprzężone z obiektywem). Dalmierze fotograficzne dzielą się na: dalmierze z ruchomym zwierciadłem, z obracającymi się klinami (klinowe), z ruchomym klinem, dalmierze dwupolowe i lupy nastawne, czyli dalmierze z nieruchomymi pryzmatami.
dalmierz dwupolowy - dalmierz, w którego okularze widoczny jest obraz podzielony na połowy przesunięte względem siebie, jeśli dalmierz nie jest nastawiony na właściwą odległość. Okular znajduje się na środku bazy; na końcach bazy znajdują się wklęsłopłaskie soczewki, przez które padają promienie od obiektu na dwa lustra - jedno stałe, a drugie ruchome. Po odbiciu się od luster promienie zbiegają się w dwu pryzmatach lub lustrach umieszczonych przed okularem w ten sposób, że każde z luster tworzy oddzielną połowę obrazu. Przez poruszanie ruchomego lustra uzyskuje się połączenie (zgranie) obydwu połówek obrazu i wtedy pomiar jest dokonany. Dalmierz taki może być też sprzężony z obiektywem aparatu fotograficznego; nazywany wówczas dalmierzem wbudowanym, sprzężonym.
dalmierz sprzężony - dalmierz wbudowany w aparat, sprzężony mechanicznie z obiektywem (mechanizmem nastawiania odległości fotografowania - ostrości); wyregulowanie dalmierza na wymaganą odległość oznacza nastawienie obiektywu na tę odległość.
dalmierz z obracającymi się klinami - dalmierz składający się z wydłużonego pryzmatu i dwóch okrągłych, obracanych w przeciwnych kierunkach, klinów. W celowniku widziany jest obraz przez półprzezroczystą i odbijającą ściankę pryzmatu ustawioną pod kątem 45° oraz przez długi wziernik, obracane kliny oraz pryzmat. Widziane są dwa przesunięte względem siebie obrazy. Do pokrycia obrazów doprowadza się przez obracanie klinów. Przy użyciu dalmierza niesprzężonego odczytuje się zmierzoną odległość z podziałki na pokrętle klinów i ustawia na nią obiektyw aparatu. Jeżeli dalmierz sprzężony jest z obiektywem (obrotowe kliny połączone dźwignią z pierścieniem obiektywu służącym do nastawiania ostrości), wówczas doprowadzenie do pokrycia się obrazów jest zupełnie jednoznaczne z właściwym nastawieniem obiektywu aparatu fotograficznego.
dalmierz z ruchomym klinem - dalmierz składający się z wydłużonego pryzmatu oraz dwóch przesuwanych względem siebie soczewek: płasko-wypukłej i płasko-wklęsłej o jednakowych krzywiznach i współczynnikach załamania. Obraz w celowniku widoczny jest przez pierwszy wziernik oraz półprzezroczystą i odbijającą ściankę pryzmatu ustawioną pod kątem 45° oraz przez drugi wziernik, ruchome względem siebie soczewki i pryzmat. Do pokrycia się dwóch obrazów doprowadza się przez przesuwanie soczewek względem siebie (ich krzywe powierzchnie ślizgają się po sobie). Przez połączenie ruchomej soczewki z pierścieniem nastawczym odległości (lub ślimacznicą obiektywu) za pomocą odpowiedniej dźwigni dalmierz sprzężony zostaje z obiektywem; doprowadzenie do pokrycia się obrazów jest wówczas równoznaczne z nastawieniem obiektywu na właściwą odległość.
dalmierz z ruchomym zwierciadłem - dalmierz z półprzezroczystym, nieruchomym, ustawionym pod kątem 45° zwierciadłem na linii celowania łączącej okular celownika z fotografowanym obiektem oraz z drugim - ruchomym nieprzezroczystym zwierciadłem, na które pada obraz tego samego obiektu przez dodatkowy wziernik, oddalony od celownika o kilka centymetrów (baza dalmierza). Ruchome zwierciadło kieruje odbity obraz na zwierciadło półprzezroczyste. Dzięki temu w celowniku widoczne są dwa obrazy obiektu. Pomiaru odległości dokonuje się przez takie ustawienie ruchomego zwierciadła, aby w celowniku oddzielne obrazy tego samego obiektu pokryły się dając jeden obraz. Z podziałki naniesionej na pokrętle ruchomego zwierciadła odczytuje się zmierzoną odległość i na tę samą odległość ustawia się obiektyw aparatu fotograficznego. W dalmierzach sprzężonych z obiektywem ruchome zwierciadło połączone jest z odpowiednim pierścieniem obiektywu za pomocą dźwigni. Tak więc obracając pierścieniem obiektywu zmieniamy kąt ustawienia nieprzezroczystego zwierciadła i po doprowadzeniu do pokrycia się w celowniku dwóch obrazów mamy równocześnie obiektyw nastawiony na żądaną odległość.
Deckel Friedrich (1871 - 1948) - konstruktor migawki centralnej. Niemiec zamieszkały w Monachium. W 1902 roku skonstruował migawkę Compound regulowaną gruszką pneumatyczną, udoskonalił ją w 1912 roku i zmienił nazwę na Compur. Do dziś migawki tego typu stosowane są w wielu aparatach fotograficznych.
Dederko Marian (1880 - 1965) - inżynier elektryk, fotografik polski, pracował metodą techniki gumowej (również wielobarwnej); wraz z synem Witoldem opracował i stosował nową metodę nazwaną fotonitem, polegającą na daleko posuniętym retuszu pozytywu, reprodukowanego następnie w technice gumowej. Był wykładowcą w Liceum, a następnie w Technikum Fototechnicznym, redaktorem "Fotografa Polskiego" autorem prac z dziedziny techniki fotograficznej. Jego fotogramy nawiązują do młodopolskich prądów artystycznych oraz kubizmu.
defektoskopia - dziedzina przemysłowego zastosowania fotografii w promieniach niewidzialnych (rentgenowskich, podczerwonych, gamma) w celu wykrywania i rejestrowania (fotografowania) wewnętrznych wad w wyrobach przemysłowych, np. brak przetopu w spoinach, pęcherzyki lub rzadzizny w odlewach itp.
Demachy Robert (1859 - 1938) - francuski fotograf-artysta, z zawodu malarz, uprawiający fotografię niezarobkowo; twórca metody gumowej (1894 r.). Techniką tą pracował całe życie osiągając nawet w gumie jednowarstwowej doskonałe rezultaty. Był jednym z twórców estetyki fotograficznej, walczył o zrównanie rangi fotografii z malarstwem. Tworzył więc w malarskiej konwencji portrety, krajobrazy i martwe natury.
demi - połówkowy format małoobrazkowy (na błonie perforowanej 35 mm) o klatce 18x24 mm - nazwa stosowana w językach anglosaskich; często też nazwa lub jeden z jej członów aparatów na ten format, zazwyczaj półautomatycznych.
Denier Andriej Iwanowicz (1820 - 1892) - jeden z pierwszych fotografów rosyjskich, z wykształcenia malarz. Dążył do malarskiej syntezy szczegółów poprzez zmiękczanie obrazu. Opracował własną metodę, zwaną metodą Deniera, uzyskiwania zmiękczonego obrazu. Był głównie portrecistą.
densytometr - przyrząd do pomiaru gęstości optycznej (stopnia zaczernienia) wywołanych obrazów fotograficznych w świetle odbitym (papiery fotograficzne) lub przechodzącym (błony i płyty). Najczęściej pomiar polega na porównaniu natężeń dwóch wiązek światła, z których jedna przechodzi lub odbija się od badanej próbki, a natężenie drugiej jest znane. Różnica natężenia między tymi wiązkami określa wielkość gęstości optycznej. Przy pomiarze materiałów barwnych pomiar wykonywany jest trzykrotnie dla każdej barwy oddzielnie, przez zastosowanie odpowiednich filtrów.
densytometria - metoda pomiaru stopnia zaczernienia materiału światłoczułego w wyniku działania światła i obróbki chemicznej, dokonywana za pomocą densytometru.
Derczyński Henryk (1906 - 1981) - zasłużony fotografik, organizator i działacz fotograficzny; w 1945 roku był fotoreporterem wojennym dokumentującym wkraczanie wojsk polskich do Berlina, miejsca martyrologii i zniszczenia wojenne. W 1948 roku zamieszkał na stałe we Wrocławiu, gdzie od 1954 roku kierował pracownią fotograficzną Muzeum Śląskiego. W 1963 roku założył w tym Muzeum (obecnie Narodowym) Gabinet Fotografii, był organizatorem wielu wystaw fotograficznych, opracował wersję izohelii nazwaną izobromem. Od 1952 roku był członkiem ZPAF.
desensybilizacja obniżanie światłoczułości materiałów fotograficznych przez niektóre substancje, zjawisko odkryte w 1920 r. przez Luüppo-Cramera. Substancje te, zwane desensybilizatorami, nie działają na obraz istniejący już w emulsji światłoczułej (utajony), umożliwiają więc dalsze wywoływanie obrazu (po ich zastosowaniu) w celu uzyskania indywidualnych efektów, kontrolowanych wzrokowo przy jasnym świetle czerwonym, a nawet pomarańczowym.
dia - ogólne określenie materiałów diapozytywowych (przezroczowych) wielu różnych firm.
Diachromia - dawna metoda barwna otrzymywania diapozytywów, opracowana razem z Uvachromią, w 1922 roku przez Taubego, polegająca na tonowaniu barwnym trzech diapozytywów, które do projekcji składano razem.
Diapol - automatyczny rzutnik do przezroczy w ramkach 5x5 cm, produkcji Polskich Zakładów Optycznych; wyposażony w lampę halogenową 150 W 24 V oraz zdalne sterowanie ostrością obrazu i zmianą przezroczy. Magazyn mieści 36 ramek. Optymalna wielkość obrazu 1,4x2 m. Lampa chłodzona wentylatorem. Obiektyw Krytar 1:2,8/85 mm.
diapozytyw - pozytywowy obraz fotograficzny czarno-biały lub barwny na przezroczystym podłożu, służący do oglądania w świetle przechodzącym lub metodą projekcji.
Diaprex - rzutnik do przezroczy produkowany przez Łódzkie Zakłady Kinotechniczne. Dane modelu B11: przezrocza małoobrazkowe w ramkach 5x5 cm, zasilanie sieciowe, pobór mocy 180 wat, żarówka projekcyjna halogenowa 150 wat, 24 wolt, chłodzenie wymuszone, obiektyw Krytar 1:2,8/85 mm. Projektor dostosowany jest do zmiennika przezroczy.
diaskop - rzutnik (projektor), przyrząd optyczny do rzutowania na ekran powiększonego obrazu (przezroczy) w świetle przechodzącym.
Digital - migawka centralna dwusektorowa produkcji firmy Sinar do wielkoformatowych aparatów fotograficznych: jest to jedna z pierwszych tego typu migawek na świecie sterowanych elektronicznie. Ruchem sektorów migawki kieruje układ elektromagnetyczny sterowany czujnikami fotoelektrycznymi. Migawka ta o średnicy 80 mm może współpracować z ponad dwustoma obiektywami wymiennymi do aparatów wielkoformatowych. Czas otwarcia migawki od 80 s do 1/500 s.
Dignar - obiektyw standardowy do małoobrazkowych aparatów produkcji firmy Agfa-Gevaert (RFN); parametry: 1:3,5/45 mm, 1:2,8/50 mm, Color Dignar 1:3,5/45 mm i inne.
DIN - pierwotnie skrót Deutsche Industrie Norm (niemiecka Przemysłowa Norma), potem Das ist Norm (to jest norma); w fotografii jedna ze skal światłoczułości i metod jej pomiaru. Do 1958 - 61 roku zapisywano je w postaci ułamka z liczbą 10 w mianowniku, np. 17°/10 DIN. W latach tych wprowadzono pewne zmiany sposobu pomiaru oraz zapisu DIN. Zastosowano wywołanie do mniejszego stopnia zaczernienia, a nie maksymalnego, stosowanego dawniej, i zmieniono skład wywoływacza. Czułość materiału jest mierzona nie bezpośrednio po wyprodukowaniu, lecz po 3-6 miesiącach. Zapis podawany jest obecnie nie w postaci ułamka, lecz liczby całkowitej, np. 17 DIN z opuszczeniem znaku stopni [°]. Wzrost czułości o 3 jednostki DIN oznacza dwukrotne zwiększenie czułości, np. błona o czułości 20 DIN jest dwa razy czulsza od błony o czułości 17 DIN.
diorama - obraz częściowo malowany na płótnie (nieprzezroczysty), a częściowo na materiale przezroczystym metodą laserunkową. Odpowiednio podświetlony od tyłu i eksponowany w zaciemnionym pomieszczeniu, pozwalał uzyskiwać malownicze i przestrzenne efekty, a nawet - wskutek ruchomych świateł podświetlających mógł dawać wrażenie ruchu. Pierwszym twórcą dioramy był L. J. M. Daguerre (1822 roku). Urządził on w Paryżu specjalną salę widowiskową do eksponowania tego rodzaju obrazów. Ukazywał tam np. widoki wybuchu Wezuwiusza, sceny biblijnego potopu itp.
dioptria - jednostka zdolności zbierającej soczewek i układów optycznych zwana też mocą soczewki. Zdolność zbierająca soczewki wyrażona w D. (skrót dioptrii) jest równa odwrotności ogniskowej soczewki wyrażonej w metrach; np. soczewka o ogniskowej f = 2 m ma zdolność zbierającą 1/2 D. Dioptrie dla soczewek skupiających mają wartość dodatnią, a dla rozpraszających ujemną.
Disdéri André Adolphe Eugéne (1819 - 1890) - jeden z wybitnych fotografów paryskich, wprowadził modę na fotograficzne karty wizytowe ("carte de visite"), która szybko rozpowszechniła się w świecie. Były to zdjęcia portretowe znanych, ludzi lub rodzinne o formacie biletu wizytowego, przeznaczone do wkładania do specjalnego albumu. Podczas Komuny Paryskiej w 1871 roku fotografował sceny z walk ulicznych.
distar - dawna nazwa soczewki nasadkowej wydłużającej ogniskową obiektywu; można jej używać do aparatów o podwójnym lub większym wyciągu miecha albo w aparatach z wymiennymi obiektywami, wraz z mieszkiem lub pierścieniami pośrednimi o takiej długości, o jaką dana soczewka przedłuża ogniskową obiektywu. Ujemny wpływ soczewki na korekcję obiektywu zmniejszyć można stosując mały otwór przysłony.
Diversal - odwracalny papier fotograficzny produkcji firmy Gevaert (obecnie Agfa-Gevaert) do wykonywania czarnobiałych powiększeń z diapozytywów barwnych. Zawiera dwie warstwy - dolną zgarbowaną i wierzchnią z bromkiem srebrowym. W górnej powstaje obraz negatywowy. Wskutek defundowania bromku srebrowego (podczas wywoływania) do warstwy dolnej, dostaje się go tam tym mniej, im więcej wywoływało się go w warstwie górnej i odwrotnie. A więc tam, gdzie w warstwie górnej tworzą się cienie, w dolnej powstają światła. Na zakończenie obróbki zmywa się warstwę górną, a pozostaje dolna z obrazem pozytywowym.
Dmitriew Maksim Pietrowicz (1858 - 1948) - rosyjski i radziecki artysta-fotograf w Niżnym Nowogrodzie (obecnie Gorkij), uczeń jednego z najwybitniejszych fotografów rosyjskich A. O. Karelina. Najcenniejsze są jego zdjęcia portretowe i o charakterze etnograficznym oraz reporterskim. Traktował fotografię jako oręż w walce o sprawiedliwość społeczną. Ukazywał niedolę, bezprawie, przemoc i nędzę chłopską. Przyjaźnił się z M. Gorkim i L. Tołstojem.
DMTF - symbol handlowy 2-5-dwumetoksy-czterowodorofuranu, substancji silnie garbującej żelatynę.
Dobrzański Łukasz (1864 - 1909) - polski artysta-fotograf. Od 1901 r. zamieszkał w Warszawie, gdzie był stałym współpracownikiem "Tygodnika Ilustrowanego". Jego zdjęciami ilustrowane były m. in. cotygodniowe kroniki pisane przez Władysława Reymonta. Odbywał dalekie podróże, np. do Egiptu. Polską fotografię artystyczną wprowadził szeroko na arenę międzynarodową; zdjęcia jego reprodukowane były w wielu czasopismach polskich i zagranicznych. "Photographische Mitteilungen" - jedno z najpoważniejszych na świecie pism fotograficznych - poświęciło mu oddzielny numer. Powieść L. Gastyne: "Filles d'Orient" była ilustrowana zdjęciami Łukasza Dobrzańskiego. W 1897 roku otrzymał w Paryżu złoty medal za zdjęcia.
doczulanie - zabieg zmierzający do podniesienia nominalnej czułości materiałów negatywowych przez poddanie ich, po naświetlaniu, a przed wywołaniem, działaniu par rtęci w zamkniętym naczyniu w ciągu około 24 godzin (np. kropla rtęci na dnie koreksu załadowanego błoną). Dzięki temu zabiegowi czułość materiału wzrasta około 2-krotnie. Zabieg ten nie wszystkie materiały znoszą jednakowo, najkorzystniejszy rezultat uzyskuje się przy błonach niskoczułych; średnioczułe i wysokoczułe ulegają zadymieniu.
Dollina - składany mieszkowy aparat fotograficzny na błonę zwojową, produkowany do końca II wojny światowej przez firmę Certo w Niemczech. Ulepszonym modelem wyposażonym w sprzężony dalmierz była Super Dollina, produkowana po II wojnie światowej przez firmę Certo (RFN).
Domiplan - standardowy obiektyw 1:2,8/50 mm do jednoobiektywowych lustrzanek małoobrazkowych Exa - tryplet produkcji Meyera (NRD).
dopełniacz - specjalny roztwór wywołujący służący do dodawania do wywoływacza w celu jego zregenerowania, a więc zapobiegający konieczności przedłużenia czasu wywoływania w miarę zużywania się wywoływacza.
doświetlanie - zabieg stosowany podczas powiększania zdjęć (w trakcie naświetlania papieru pod powiększalnikiem). Polega na dodatkowym naświetleniu miejsc mocno krytych na negatywie, czyli świateł na pozytywie, z jednoczesnym zasłonięciem dłońmi lub odpowiednimi maskami (maskowanie) tych fragmentów obrazu, które nie wymagają doświetlenia. W ten sposób doświetla się np. partię nieba, zbyt ciemno oddaną na negatywie zdjęcia krajobrazowego. Granica fragmentu doświetlonego powinna być płynna, z wyjątkiem stosowania - maski ostrej, należy więc podczas naświetlania poruszać maskującą dłonią lub maską.
Drac Karol Juliusz (1875 - 1906) polski badacz, wynalazca i konstruktor w dziedzinie fotografii barwnej, inżynier, absolwent Instytutu Technologicznego w Petersburgu (1892 roku). Badał zjawisko rozszczepiania światła i barwy dopełniające. Zbudował "chromograf", przy pomocy którego otrzymał trzy obrazy w kolorach dopełniających; obrazy te rzutowane na ekran dawały jeden obraz barwny. Wynalazki swe demonstrował w zakładach Zeissa, na politechnice w Londynie i w Warszawskim Towarzystwie Fotograficznym. Spotkały się one z dużym uznaniem. Dalsze badania przerwała przedwczesna śmierć (zatrucie gazem).
Driffield Vero Charles (1848 - 1915) - angielski chemik i fotograf; wraz z F. Hurterem stworzył podstawy rozwoju sensytometrii fotograficznej oraz był twórcą skali pomiaru światłoczułości.
Drtikol František (1878 - 1961) jeden z najznakomitszych i najszerzej znanych na świecie czeskich artystów fotografów. Prowadził w Pradze fotoatelier portretowe, co dawało mu środki utrzymania (portrety czeskich znakomitości pierwszych dwudziestoleci XX wieku: L. Janacka, J. Suka, J. Capka i innych), prawdziwą jego pasją była jednak fotografia aktu. Pozostawał pod wpływem secesji, symbolizmu, kubizmu i impresjonizmu; w pewnym okresie tworzył pod wyraźnym wpływem symbolisty skandynawskiego E. Muncha. Najwcześniejsze akty Drtikola wykazują inspirację literacką; aranżuje sceny związane z obrazami i postaciami znanymi z literatury, studiuje piękno ciała, jego ruch, gesty i powstającą na nim grę światłocienia, by w późniejszym okresie przejść do niemal monumentalnych, ale dynamicznych kompozycji; podążał od aktu "powabnego" do aktu "sportowego", zbliżając się do ideału antycznych rzeźb greckich. Eksperymentował w różnych technikach swobodnych: pigmencie, gumie i przetłoku bramolejowym, jego akty zawsze jednak charakteryzowała miękkość konturów rysunku oraz delikatność przejść pomiędzy czernią i bielą.
Druh - 1) skrzynkowy popularny aparat fotograficzny o formacie klatki 6x6 cm (wkładka dla formatu 4,5x6 cm) produkowany dawniej przez Warszawskie Zakłady Fotooptyczne, następnie przez Zakłady Terenowe Przemysłu Chemicznego w Brzozowie. Obiektyw Bilar o stałym ustawieniu ostrości 1:8/65 mm, przysłony otworkowe 8 i 16, migawka około 1/50 s i B, celownik lunetkowy. Nowszy model - Druh-synchro - wyposażony jest w gniazdko synchronizacji do lampy błyskowej; 2) małoobrazkowy (34x36 mm) aparat fotograficzny produkcji ZSRR, obiektyw Jupiter 8 - 1:2/50 mm, migawka szczelinowa od 1/2 s do 1/100 s i B, samowyzwalacz, licznik zdjęć, dalmierz sprzężony z obiektywem, przesuw błony i naciąg migawki dźwignią, obiektywy wymienne te same, co do aparatu Zorkij.
Dufaycolor - dawny addytywny rastrowy materiał do fotografii barwnej produkowany do 1955 roku.
Dupack - dawna subtraktywna metoda dwubarwna firmy Dupont opracowana około 1931 roku.
Dührkoop Rudolf (1848 - 1918) - wybitny hamburski artysta-fotograf, położył wielkie zasługi dla rozwoju fotografii artystycznej, zwłaszcza portretowej.
Durst - wytwórnia sprzętu fotograficznego w Bolzano (Włochy). Najbardziej znanymi na rynkach światowych wyrobami Dursta są powiększalniki fotograficzne o różnorodnej konstrukcji i zastosowaniu: od prostych, amatorskich do pełnoautomatycznych aparatów projekcyjno-reprodukcyjnych oraz wielkoformatowych, stosowanych w poligrafii, m. in. do sporządzania wyciągów barwnych. Durst produkuje również fotooptyczną aparaturę naukowo-badawczą, medyczną oraz aparaty fotograficzne (np. Duca, Automatica); ma filie w Hamburgu i w Nowym Jorku.
Dutkiewicz Meletiusz (1836 - 1897) - inżynier chemik, wybitny fotograf warszawski, absolwent Wyższej Szkoły Technicznej w Wiedniu (1858 roku). Tam też poświęcił się fotografii, którą poznał wszechstronnie w zakładzie L. Angerera. Na jego polecenie wyjeżdża na dwór Karola XV do Sztokholmu w celu dokonania zdjęć, za które otrzymał od króla złoty medal. Dla Angerera wykonuje też zdjęcia Tatr i Beskidów. W 1865 roku zatrudnia go K. Beyer; wspólnie podejmują prace światłodrukowe, z którymi Dutkiewicz zapoznał się wcześniej w Monachium. Od 1866 roku prowadzi wspólnie z Klochem własny zakład w Warszawie. Uruchamia też wytwórnię płyt bromożelatynowych. Prace w zakresie światłodruku i produkcji płyt doprowadzają go do ruiny finansowej.
duto - inaczej nasadka zmiękczająca
Duxochrom - dawna metoda barwna firmy Herzog, zwana też duxochromią; przed ukazaniem się materiałów wielowarstwowych była najbardziej rozpowszechnioną pozytywową metodą fotografii barwnej.
Duxocolor - zmodyfikowana metoda duxochrom; używano w niej trzech barwnych błon panchromatycznych. Metodą tą można było powiększać bezpośrednio z negatywu barwnego bez wyciągów barwnych stosowanych w duxochromii.
dwuazotypia - zwana też diazotypią, metoda wykonywania stykowych kopii oryginałów kreskowych (rysunków wykonanych na materiale przezroczystym, np. kalce kreślarskiej). Kopie wykonuje się na papierze pokrytym mieszaniną soli dwuazaniowej, substancji sprzęgającej (np. fenolu) i kwaśnej. Naświetlenie powoduje rozkład związku dwuazoniowego, tak więc zostaje on tylko w miejscach czarnych kresek rysunku. Obraz wywołuje się w parach alkalicznych (np. amoniaku), które zobojętniając kwas w warstwie światłoczułej, doprowadzają do utworzenia się barwnika.
dwuchromian amonowy - światłoczuły związek chromu i amonu (NH4)2Cr2O7 w postaci pomarańczowych kryształów, trucizna! Służył w dawnych chromianowych technikach fotograficznych do uczulania papieru na światło (np. w gumie - wraz z gumą arabską). Obecnie stosowany w chemigrafii drukarskiej oraz jako składnik roztworów bielących, osłabiających i odwracających. Czulszy na światło od dwuchromianu potasowego.
dwuchromian potasowy - światłoczuły związek chromu i potasu K2Cr2O7 występujący w postaci pomarańczowych kryształów, trucizna! Służył w dawnych chromianowych technikach fotograficznych do uczulania papieru na światło (np. w gumie - z gumą arabską), stosowany też jako składnik w roztworach bielących, osłabiających i odwracających.
Dye-Transfer-Process - metoda barwna przesiąkowa firmy Kodak. Wywołanie wstępne przeprowadzono drogą wymywania reliefu, następnie przez garbowanie wywoływano wyciągi barw i za ich pomocą przenoszono barwniki na żelatynowy papier drogą dyfuzji.
dyfrakcja światła - zjawisko uginania się fal świetlnych na granicy światła i cienia, polegające na przenikaniu ruchu falowego w obręb cienia, na skutek uginania rozchodzącej się fali na krawędzi przeszkody. W przyrządach fotooptycznych może powodować nieostrość obrazów wskutek ugięcia światła na krawędziach otworów tych przyrządów, np. przysłony. Skutkiem dyfrakcji są w fotografii świetliste aureole wokół przedmiotów fotografowanych pod światło oraz zanik obrazu przedmiotów o małych wymiarach, np. zbyt cienkich, fotografowanych pod światło, tzw. wyżerki świetlne.
dyfuzja - samorzutne wyrównywanie stężenia w układzie, powodowane nie uporządkowanym ruchem cząsteczek materii przenikających z jednego ośrodka do drugiego, prowadzi do mieszania się gazów, płynów i ciał stałych stykających się ze sobą. Na zasadzie dyfuzji opiera się wiele procesów fotograficznych, np. defundowanie halogenków srebra i innych związków w emulsji fotograficznej, pomiędzy nią a wywoływaczem itp.
dyfuzor - element optyczny rozpraszający światło, np. szybka mleczna w powiększalniku na światło rozproszone, w kopiarce itp.
dyfuzyjna fotografia - fotograficzna metoda szybkiego bezpośredniego otrzymywania pozytywów, zastosowana np. w tak zwanej fotografii momentalnej systemu Polaroid oraz do kopiowania dokumentów, planów, rysunków itp. Polega ona na defundowaniu nie wywołanych halogenków srebra z warstwy negatywowej do pozytywowej (przez styk), która nie jest światłoczuła. Dzięki tej dyfuzji w warstwie pozytywowej powstaje obraz.
dyspersja - w optyce rozszczepienie światła na jego składniki widmowe; w chemii stan rozproszenia substancji.
dystorsja - jedna z wad (aberracji) soczewki lub prostych układów optycznych; polega na niejednakowym stopniu powiększenia lub zmniejszenia różnych części obrazu: inny stopień powiększenia dla środka obrazu, inny dla jego brzegów. Obraz kwadratu np. wskutek dystorsji przybiera kształt beczkowaty (brzegi obrazu mniej powiększone niż środek) lub poduszkowaty (brzegi obrazu powiększone bardziej aniżeli środek). Przyczyną dystorsji może być zastosowanie przysłony przed lub za soczewką (układem optycznym). W celu usunięcia dystorsji przysłonę należy umiejscowić między członami układu (w środku) oraz dobrać odpowiedni kształt soczewek.
Dziadkiewicz Marian (?1956) - działacz i przemysłowiec zasłużony dla rozwoju przemysłu fotochemicznego w Polsce; w 1926 roku założył zakład fotochemiczny Alfa w Bydgoszczy.
